o.ozturk @ ajansinternet.com

 

Sahip olduğumuz bilgi ve deneyimlerimiz olası bir deprem anında hayatımızı kurtarabilir.

Depremler, üzerinde yaşadığımız dünyanın en önemli tabiat olaylarından biri olarak hayatımızı etkilemeye devam ediyor. Dünyamız, var oluşundan bugüne kadar birçok doğa olayına, afetlere ve özellikle depremlere maruz kaldı. Bundan sonra da doğa kendi kanunlarına göre hareket etmeye bizlerde sonuçlarına katlanmaya devam edeceğiz. Ancak yapmamız gereken şey, bu olayların farkında olmak, her olayı bilimsel yöntemlerle araştırmak, neden ve sonuçlarını öğrenerek karşılaşabileceğimiz tüm olaylara karşı hazırlıklı olmaktır. Olası risk ve tehlikeleri daha önceden öngörmezsek onlara karşı önlem almamızda mümkün olmayacaktır. Depremler, korku ve endişeye neden olan doğal afetlerden biri olsa da interdisipliner bir hazırlık dönemiyle risk ve tehlikeleri minimize edebileceğimiz gerçeğini aklımızdan çıkarmamalıyız. Deprem öldürmez, korku ve cehalet öldürür sözünü asla unutmamalıyız.

Deprem nedir?

Deprem yer kabuğu içerisinde meydana gelen kırılmalar nedeniyle oluşan titreşimin, dalgalar halinde yayılarak yeryüzüne yansıması olayıdır. Bu dalgalar yayılırken geçtiği ve ulaştığı her yeri etkisinde bırakarak, kırılmalara yol açar.

Kısacası üzerinde güvenle yaşadığımız ve medeniyetler kurduğumuz toprağın hareket ederek her şeye zarar vermesi olayıdır. Deprem esnasında evler ve binalar yıkılır, can kayıpları ve yaralanmalar olabilir.

Diğer bir tanımla yer kabuğunda beklenmedik bir anda ortaya çıkan enerji sonucunda meydana gelen sismik dalgalanmalar ve bu dalgaların yeryüzünü sarsması olayı olan depremlere karşı önceden gerekli bilgi, eğitim ve donanıma sahip olabilirsek en az zararla kurtulabiliriz.

Deprem Öncesinde Neler Yapmalıyız?

Oturduğunuz Binanın Güvenliği İçin

Ev ve binaları yetkililerin belirlediği kurallara ve mevzuata uygun inşa edin. İmar plânında konuta ayrılmış yerler dışındaki alanlara konut inşa etmeyin.

Oturduğunuz binanın deprem yönetmeliğine uygun inşa edilip edilmediğini araştırın.

Evlerinize izinsiz kat inşa etmeyin ve balkon eklemeleri yapmayın ya da yaptırmayın. Ev ve binalarınızda imar planına uygun olmayan tadilatlar yapmayın, genişletmek için kolonlarla oynamayın. Bu ilave kat ve tadilatlar bir deprem sırasında evinizin veya binanızın tamamen yıkılmasına sebep olacaktır. Binanızın depreme dayanıklı olup olmadığını ya da riskli binalardan olup olmadığını tespit ettirmek isterseniz yetkili bir üniversiteye, bir meslek odasına ya da özel bir firmaya yaptırabilirsiniz. Bu konuda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 81 ilde riskli bina tespitine yetkili kıldığı kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör firmalarını bir haritada herkesin bilgisine sunmuştur.

Deprem Sonrası Buluşma Plânı Hazırlayın

Deprem olduğunda ailenizden ve sevdiklerinizden uzakta olabilirsiniz. Depremin ardından aileniz ve yakınlarınızla iletişim kuramayabilir veya buluşamayabilirsiniz. Onlar, eve, yanınıza gelseler bile siz evden çıkmış olabilirsiniz. Her türlü olasılığı göz önünde bulundurarak depremden sonra buluşmak için bir veya iki yer belirleyin. Bu yerler herkesin bildiği yakın çevrenizden bir yer olsun.

Bu buluşma adresi; komşunuzun, size yakın oturan yakınlarınızın evi, mahallenizdeki okullar, camiler, parklar ya da belirlenmiş toplanma yerlerinden biri olabilir.

Yine de belirlemiş olduğunuz bu yerlerde buluşmanız mümkün olmayabilir, çoğu zaman bu yerler de depremden zarar görmüş olabilir. Bu sebeple oturduğunuz şehirden en az 100 km uzakta yaşayan bir akrabanızı veya arkadaşınızı iletişim aracı olarak seçin.

Bu buluşma yerlerini belirlemeniz, sizin yakınlarınızla tekrar bir araya gelmenizi kolaylaştıracaktır. Aile bireyleri eve geldiklerinde sizi aramak için nereye bakmaları gerektiğini bileceklerdir. Eğer depremden sonra buluşmanız mümkün olmazsa da üçüncü kişi aracılığıyla ailenin tüm bireyleri sizin nerede ve nasıl olduğunuzu bileceklerdir. Siz de onların nerede ve nasıl olduklarını bu yöntemle hızlı bir şekilde öğrenerek yaşayacağınız telaş ve korkudan kurtulabilirsiniz.

Siz ve Aileniz İçin Önemli Bilgiler

Bir deprem sırasında aileniz için yaşamsal önem taşıyan kimlik kartları ve belgeleri kaybetmemek için önceden önlem almak gerekir.

Kredi kartları, senetler, vergi kayıtları, doğum belgeleri, nüfus kağıtları, banka cüzdanları ve diğer önem taşıyan belgeleri ateşten etkilenmeyecek bir yerde saklayın. Bu belgeleri bir emanet kasada saklayabilir, ya da su geçirmeyen bir poşetle buzdolabına koyabilirsiniz.

 Evinizin İçinde Güvenliği Sağlamak-Deprem Güvenlik Plânı

Evinizdeki odaların en güvenli yerlerini önceden belirleyin. Bu yerler arasında; iki duvarın birleştiği köşe, sağlam masanın yanı, kaloriferlerin veya buzdolaplarının yanı, çekyat veya kanepelerin yanı olabilir.

Deprem anında panik yaşayabilir ve doğru düşünmeyebilirsiniz. Böyle bir durumda önceden nerede saklanabileceğinizi bilmeniz, bunu ailede herkese belirtmeniz ve sık sık denemeniz faydalı olacaktır.

Evdeki dar çıkış yollarında deprem sırasında düşerek sizin çıkış yollarınızı engelleyecek eşyalar var ise bunları kaldırın ya da deprem sırasında düşmeyecek ve kaymayacak şekilde sabitleyin.

Evdeki herkese gaz vanalarının ve elektrik sigortalarının nasıl kapatılacağını öğretin.

Eşyaları ve Dolap İçindekileri Emniyete Almak

Büyük bir deprem eşyalarınıza önemli zararlar verebilir. Aslında, deprem zararlarının üçte birinin bina ile ilgili olmayıp, içindeki eşyalardan ve aletlerden kaynaklandığı bilinmektedir.

Eşyalarınızı nasıl emniyete aldığınız, onların değeri ve yeri sizin hayal gücünüze bağlıdır. Her bir parçayı korumanın çeşitli yolları vardır. En uygun olanı ile eşyaları ve dolap içindekileri emniyete alın.

Ağır Eşyaları Sabitleme

Kitaplık, vitrin ve raflı üniteler gibi yüksek bir yere bağlı bulunmayan eşyaları uygun bağlama aracı kullanarak duvara veya döşemeye sabitleyin. Bu işlemi yaparken, ucu keskin ve sivri bir şekilde dışarıda kalacak objeleri kullanmayın.

Dolap, vitrin ve benzeri araçların içinde bulunan eşyaların kayıp düşmesini önlemek için dolap kapaklarını kilitleyecek şekilde bir sürgü takın. Bu sürgü, özellikle cam eşyanın bulunduğu dolapların ve dolap camlarının korunması için önerilmektedir.

Ağır ve büyük eşyaları dolap içindeki raflara veya yere en alta gelecek şekilde yerleştirin.

Eşyaları Raf Üstlerine Sabitleme

Televizyon, bilgisayar ve mikro dalga fırın gibi raf veya dolap üzerindeki eşyaları depremlerle oluşan hareketlere karşı korumak için uygun biçimde sabitleyin. Bu eşyaları hatta masa üzerindeki vazoları kırılarak etrafa zarar vermemesi için çift taraflı olarak bantla bulundukları yerlere sabitleyin.

Ayna ve Tabloları Sabitleme

Depremler, duvarlardaki ağır tabloları ve aynaları da sarsıntı ile düşürebilir. Bunların düşerek kırılmaları ve zarar vermelerini önlemek için oturma yerlerinden uzak yerlere koyun.

Bu tür eşyaları alt ve üst kısımlarına vidalar yerleştirerek ya da bunları bir tel ile bağlayarak sabitleyebilirsiniz. Ancak, bu tür eşyalar için deprem olasılığı olduğu zamanlarda yere indirmek en uygun olan yoldur.

Çift taraflı yapışkan bantları, tabloları, duvar saatlerini, aynaları veya benzeri duvara asılan eşyaları sabitlemede de kullanılır.

Duvarda asılı eşyaların pencere yakın olamayan yerlere koyun. Sarsıntı esnasında sallanarak camların kırılmasına neden olabilir.

Tavandan asılı avize veya başka eşyalar varsa bunların bağlantılarını iyice kontrol edin ve sarsıntıda düşmeyecek şekilde bağlayın.

Mutfak Dolaplarını Sabitleme

Banyo ve mutfak dolap kapakları yer hareketleri ile birlikte genellikle kendiliğinden açılır ve içindekiler düşer. Bu tür dolapların kapaklarına sürgü takarak sabitlemek en uygun yoldur.

Erzak Depolamak

Acil ve olağan üstü durumlar için evinizde, kolayca ulaşabileceğiniz bir depo hazırlamanız ve acil durumlarda ihtiyaç duyabileceğiniz malzemeleri bulundurmanızda fayda vardır.

  • İlk Yardım Gereçleri
  • Tentürdiyot, oksijenli su
  • Antibiyotikli merhem,
  • Gazlı bez, sargı bezi,
  • Çeşitli ağrı kesici haplar,
  • Vitamin hapları,
  • Aile fertlerince düzenli kullanılan ilaçlar,
  • İlk yardım kitabı,
  • Sabun ve deterjan gibi temizlik malzemeleri
  • Bir adet bıçak,
  • Yara bandı,
  • İp,
  • Boş poşetler
  • Yiyecekler
  • Kurutulmuş besinler,
  • Konserve sebzeler,
  • Meyve suları
  • Hazır çorbalar,
  • Şeker,
  • Çay
  • Tatlı/Tuzlu bisküviler,
  • Kuru üzüm, incir vb.
  • Kuruyemiş

Bu türdeki besinler her zaman evinizin karanlık ve rutubetsiz bir yerinde bulunmalıdır. Bu besinlerin saklanmasında aşağıdaki tavsiyeler uygun olur.

Pişirilmesine gereken olmayan hazır besinler bulundurulmalıdır.

Besinler her an kullanıma hazır halde olmalıdır.

İçine gaz veya sıvı zehirleyici madde karışmayacak şekilde besinler sağlam bir kutuda bulunmalıdır.

Yiyecek deposunun yanında, peçete, plastik tabak, kaşık çatal gibi yardımcı araçlar da bulunmalıdır.

Yiyeceklerle birlikte yeteri kadar içme suyu bulundurulmalıdır.

Işık Kaynağı

Deprem sonrasında, muhtemelen elektrikler kesik olabileceğinden geceleri aydınlanmayı sağlamak üzere bir veya iki adet aydınlatma aracı bulundurmanızda büyük fayda vardır. Bu aydınlatma araçları için yedek piller de bulundurun, kullanılmadığı zamanlarda bu pilleri buzdolabında saklayın. Bu araçlara ilave olarak yeterince mum bulundurun ve mumu yakacağınız zaman bir şişe içinde yakın. Eğer gaz lambası kullanıyor iseniz gerekli malzemelerini tamamlayın.

Deprem Anında Neler Yapmalısınız?

Bina içindeyseniz

  • Kesinlikle panik yapmayınız.
  • Sabitlenmemiş dolap, raf, pencere vb. eşyalardan uzak durunuz.
  • Varsa sağlam sandalyelerle desteklenmiş masa yanına veya dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, içi dolu sandık gibi koruma sağlayabilecek eşya yanına çömelerek veya uzanarak kendimize hayat üçgeni oluşturmalıyız. Başımızı iki elimizin arasında alarak veya bir koruyucu (yastık, kitap vb) malzeme ile korumalıyız. Sarsıntı geçene dek beklemeliyiz. Güvenli bir yer bulup, diz üstü ÇÖK, başını ve enseni koruyacak şekilde KAPAN, düşmemek için sabit bir yere TUTUN. Deprem sırasında sarsıntı durana kadar olduğun yerde kal.
  • Cam, pencere, dışarıya bakan duvar ve kapılardan, aydınlatma tesisatı veya armatörü gibi üzerinize düşecek her türlü eşyadan uzak durun.
  • Sarsıntı başladığında yataktaysanız yanına cenin pozisyonunda uzanın. Üzerinize düşecek ağır bir eşya yoksa bir yastıkla başınızı koruyun; varsa en yakındaki güvenli alana geçin.
  • Size yakın çok sağlam ve yüke dayanıklı bildiğiniz bir kapı değilse, kapıyı kullanmayın. Çoğu iç mekân kapısı basitçe inşa edilmiştir ve sizi korumaktan uzaktır.
  • Merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşmayın. Sarsıntı bitene kadar içeride kalın, ancak sarsıntı bitince dışarı çıkmak güvenlidir. Sarsıntı sırasında binayı terk etmeye çalışmayın.
  • Araştırmalar, çoğu yaralanmanın bina içinde hareket ederken veya dışarı çıkmaya çalışırken oluştuğunu göstermektedir.
  • Balkona çıkmayın.
  • Balkonlardan ya da pencerelerden atlamayın.
  • Asansör kullanmayın.
  • Acil durumlar ve yangınları bildirmek dışında telefonları kullanmayın. kibrit, çakmak yakmayın, elektrik düğmelerine dokunmayın.
  • Elektriklerin kesilebileceğinin; yangın alarmlarının çalışabileceğinin ve yangın söndürme sistemlerinin devreye girebileceğinin farkında olun
  • Tekerlekli sandalyede iseniz tekerlekleri kilitleyerek başınızı ve boynunuzu korumaya alın.
  • Mutfak, imalathane, laboratuar gibi iş aletlerinin bulunduğu yerlerde; ocak fırın ve bu gibi cihazları kapatın. Dökülebilecek malzeme ve maddelerden uzaklaşın.
  • Sarsıntı geçtikten sonra elektrik, gaz ve su vanalarını kapatın; soba ve ısıtıcıları söndürün. Diğer güvenlik önlemlerini alın; daha önceden hazırlanmış acil durum çantası ile gerekli olan eşya ve malzemeyi yanınıza alarak binayı daha önce tespit ettiğiniz yoldan derhal terk edip toplanma bölgesine gidin.
  • Her büyük depremden sonra mutlaka artçı deprem olur. Artçı depremler zaman içerisinde seyrekleşir ve büyüklükleri azalır. Artçı depremler hasarlı binalarda zarara yol açabilir. Bu nedenle sarsıntılar tamamen bitene kadar hasarlı binalara girmeyin.
  • Artçı depremler sırasında da ana depremde yapmanız gerekenleri yapın.

Bina dışında açık alandaysanız

  • Dışarıda kalın.
  • Enerji hatlarından, diğer binalardan, direklerden, ağaçlardan ve duvar diplerinden uzaklaşın.
  • Açık arazide çömelerek etraftan gelen tehlikelere karşı hazırlıklı olun.
  • Deniz kıyısından uzaklaşın.
  • Toprak kayması, taş veya kaya düşebilecek yamaç altlarında bulunmayın. Böyle bir ortamda bulunuyorsanız, en seri şekilde güvenli bir ortama geçin.
  • Binalardan düşebilecek baca, cam kırıkları ve sıvalara karşı tedbirli olun.
  • Toprak altındaki kanalizasyon, elektrik ve gaz hatlarından gelecek tehlikelere karşı dikkatli olun.
  • En büyük tehlike binaların dış duvarlarının yıkılmasıdır. Depremlerdeki ölümlerin önemli bir kısmını bina içinden dışarı kaçarak enkaz altında kalanlar oluşturmaktadır. Deprem sırasındaki yer hareketi nadiren ölüme veya yaralanmaya sebep olur. Depremle ilgili çoğu ölüm çöken duvarlar, parçalanan camlar ve düşen eşyalardan kaynaklanmaktadır.

Araç kullanıyorsanız

  • Araç karayolunda seyir halindeyken sarsıntı olursa ve bulunduğumuz yer güvenli ise ( bina, ağaç, direkler yanında, üstgeçit altlarında durmaktan sakınarak) yolu kapatmadan, sağa yanaşıp durmalısınız. Kontak anahtarını yerinde bırakıp, pencereler kapalı olarak araç içerisinde beklemelisiniz.
  • Sarsıntının geçmesini ihtiyatla bekleyin. Depremde hasar gören yol, köprü, rampaları kullanmayın.
  • Normal trafikten, ağaçlardan, direklerden ve enerji nakil hatlarından mümkün olduğu kadar uzaklaşmalısınız. Ancak sarsıntı durduktan sonra açık alanlara gitmelisiniz.
  • Araç meskûn mahallerde ise ya da güvenli bir yerde değilse aracı durdurmalısınız; kontak anahtarını üzerinde bırakarak aracı terk etmeli ve açık alanlara gitmelisiniz.
  • Bir tünelin içinde iseniz ve çıkışa yakın değilseniz, aracınızı durdurup aşağıya inmeli ve yanına yan yatarak ayaklarınızı karnınıza çekerken, ellerinizi de başınızın üstüne kavuşturmalısınız.
  • Kapalı bir otoparkta iseniz; arabanızın dışına çıkıp yanına yatmalısınız. Üzerinize yıkılacak tavan, tünel gibi büyük kitleler aracı belki ezecek, ama yok etmeyecektir. Araç içinde olduğunuz takdirde, üzerinize düşen bir parça ile ezilebilirsiniz.
  • Metroda veya diğer toplu taşıma araçlarındaysanız
  • Gerekmedikçe, kesinlikle metro ve trenden inmemelisiniz. Elektriğe kapılabilir veya diğer bir tren çarpabilir.
  • Trenin içinde sıkıca tutturulmuş askı, korkuluk veya herhangi bir yere tutunmalısınız.
  • Metro veya tren personeli tarafından verilen talimatlara uymalısınız.
  • Enkaz altında kaldıysanız
  • Kibrit ve çakmak yakmayın.
  • Hareket etme ve toz kaldırmayın.
  • Ağzınızı ve burnunuzu mendil ya da kıyafetinizle kapatın.
  • Borulara ya da duvarlara vurarak yerinizi arama kurtarma ekiplerine bildirmeye çalışın ve ıslık çalın. Bağırmayı son çare olarak kullanın. Çünkü bağırmak tehlikeli boyutlarda toz yutmanıza neden olabilir.

 Depremde hayatta kalma becerileri?

İki yöntem dünyada en çok önerilen yöntem olsa da hayat üçgeni yaşanan deneyimlerde öne çıkan ve hayatta kalma şansını artıran bir yöntem

"Çömel ve Korun" ile "Hayat Üçgeni" yöntemi deprem anında uygulayabileceğimiz yöntemlerden ikisi. Bina yıkımlarında gözlemlenebilen deneyimlerden ve bilimsel verilerden hayatta kalma tekniklerinden olan birinci yöntemin; 'çömelip korunan ve saklanan' kişiler için hayatta kalma şansının zayıf olduğunu ortaya koydu.

Hayat üçgeni metodunu kullananlar için hayatta kalma şansının yüksek olduğu ya da deneyimlendiği biliniyor.

Örnek olarak 1985 Mexico City depreminde bir okulda çocukların tamamı sıralarının altında hayatlarını kaybetmiş. Her bir çocuk kemiklerinin kalınlığına kadar ezilmişlerdi. Sıralarının yanındaki koridorlara uzanmış olsalardı hayatta kalmış olabilirlerdi. Bu bilgisizlik ve denetimsizlikten kaynaklanmıştı. Çocukların neden  koridorlarda (sıraların arasında) olmadığı düşünüldüğünde ise çocuklara bir şeyin ya da eşyanın altına saklanmalarının öğretildiği tahmin ediliyordu.

Kısacası, binalar yıkılırken, objelerin üzerine düşen tavan ağırlığı veya içerideki mobilyalar bu nesnelere çarparken yanlarında bir yer ya da boşluk bırakırlar. Bu boşluk 'Hayat Üçgeni' denilen güvenli alandır. Nesne ne kadar büyük ve ne kadar dayanıklı olursa daha az ezilecektir.

Nesneler ne kadar az ezilirse boşluk ve bu boşluğu kullanan kişinin yaralanmama olasılığı o kadar artacaktır. Yıkılan binalara dikkatle bakıldığında hayat üçgenleri hemen fark edilecektir.

Öneriler

1) 'Binalar çökerken basitçe 'çömelen ve korunan' kişilerin her defasında ezilerek öldükleri görülüyor. Masa, araba gibi nesnelerin altına giren kişiler her zaman ezilirler.

2) Kediler, köpekler ve bebeklerin hepsi doğal bir şekilde dizlerini ana rahmindeki gibi karınlarına doğru çekerek kıvrılırlar. Deprem anında sizde bu şekilde kıvrılmalısınız. Bu doğal bir güvenlik ve hayatta kalma içgüdüsüdür. Daha küçük bir boşlukta hayatta kalabilirsiniz. Hafifçe ezilecek ama yanında boşluk yaratacak bir kanepe, geniş ve büyük bir eşyanın yanında durun.

3) Ahşap evler deprem anındaki en güvenli yapılardır. Sebebi basittir; ahşap esnektir ve depremin zorlamasıyla hareket eder. Eğer ahşap bina çökerse geniş yaşam boşlukları oluşur. Ayrıca, ahşap binalar daha az yoğunlukta yıkılış ağırlığına sahiptir. Tuğla binalar ayrı tuğla parçalarına ayrılacaklardır. Tuğlalar birçok yaralanmalara sebep olacaktır, ama beton bloklardan daha az ezilmiş vücutlar yaratırlar.

4) Eğer gece yataktayken deprem olursa, basitçe yuvarlanarak yataktan düşün. Yatağın çevresinde güvenli bir boşluk oluşacaktır. Oteller müşterilerine deprem anında yatakların yanında yere uzanmalarını salık veren bir uyarı notunu odalarda her kapının arkasına asarlarsa depremlerde hayatta kalma şansını arttırabilirler.

5) Televizyon izlerken deprem olursa ve kolayca kapıdan veya pencereden dışarı kaçmak mümkün değilse, kanepe veya büyük bir koltuğun ya da sandalyenin yanında cenin pozisyonunda kıvrılarak yere uzanın.

6) Bina çökerken kapı kirişlerinin altına geçen herkes ölüm tehlikesi altındadır. Eğer kapı kirişlerinin altına geçerseniz ve kapı kirişi öne veya arkaya doğru düşürse inen tavanın altında ezilebilirsiniz. Eğer kapı kirişi yana doğru yıkılırsa ikiye bölünürsünüz. Her iki durumda da hayatınızı kaybedebilirsiniz.

7) Hiçbir zaman merdivenlere gitmeyin ya da yönelmeyin. Merdivenler (ana binadan) farklı bir 'frekans aralığına' sahiptir; ana binadan bağımsız ve ayrı olarak sarsılırlar. Merdivenler ve binanın geri kalanı devamlı olarak birbirlerine çarparlar, ta ki merdivenlerin yıkılışı gerçekleşene kadar.

Merdivenlere ulaşan insanlar basamaklar yüzünden yaralanırlar ve sakatlanırlar. Bina yıkılmasa dahi, merdivenlerden uzak durun. Merdivenler binanın hasar görmesi en muhtemel kısmıdır.

Depremde yıkılmamış olsa dahi, merdivenler bağırarak kaçmaya çalışan insanların aşırı yüklenmesi ile çökebilir. Merdivenler binanın geri kalan kısmı zarar görmemiş olsa dahi her zaman güvenlik açısından kontrolden geçirilmelidir.

8) Binanın dış duvarlarına yakın yerlerde durun, mümkünse dışına çıkın. Binanın iç kısımlarındansa dış kısımlarına yakın yerlerde olmak çok daha iyidir. Binanın dış çevresinden ne kadar içeride olursanız, çıkış yolunuzun kapanma ihtimali o kadar artacaktır.

9) Daha önce İzmit, İstanbul depremlerinde ve değişik ülkelerdeki depremlerde yaşandığı gibi, yoldaki üst geçitler ve katlar arasındaki yıkılan blokların meydana getirdiği gibi, deprem anında üst geçit, köprü ya da üst yolun yıkılmasıyla ezilen araçların içinde bulunan insanlar ezilirler. San Francisco depreminin kurbanlarının hepsi araçlarının içindeydiler. Hepsi öldüler.

Araçlarının dışına çıkıp, aracın yanına uzanıp veya oturarak kolaylıkla hayatta kalabilirlerdi. Ölen herkes eğer araçlarından çıkıp, araçlarının yanına oturabilseler veya uzanabilselerdi yaşıyor olabilirdi. Ezilen bütün araçların yanında-kolonların direkt olarak üzerine düştüğü araçlar hariç- 1 metre yükseklikte boşluklar oluşmuştu.

10) Enkaz halindeki gazete ofislerini ve çok miktarda kağıdın olduğu ofislerde kağıdın sıkışmadığını ya da ezilmediği görülmüştür. Kağıt yığınlarının ve kümelerinin etrafında geniş boşluklar bulunur ya da oluşur.

Deprem sonrasında yapmanız gerekenler

  • Deprem sarsıntısı esnasında paniğe kapılmayın, depremin bitmesini bekleyin ve sarsıntı durduğu zaman aşağıdakileri sakinlik içinde yapın.
  • Bir iki dakika derin nefes alarak ayakta durun.
  • Yakın çevrenizde tehlikeli bir durum olup olmadığını kontrol edin. Kırılmış camlar, ortalığa yayılmış zehirleyici veya tehlikeli maddeler, yerinden oynamış, düşebilecek maddeler, çatılardan kiremit veya baca tuğlalarının düşüp düşmediğini kontrol edin.
  • Ayaklarınızı, ellerinizi ve kafanızı koruyun.
  • Sağlam ve sert ayakkabılar, deri, eldiven, varsa sert bir şapka giyinin.
  • Ağzınızı toza karşı kapatmaya çalışın.
  • Eğer karanlıktaysanız fener kullanın.
  • Bir gaz sızıntısı olup olmadığından emin olmadan ateş yakmayın, ışıkları açmayın.
  • Çevrenizdekileri kontrol edin, onların yaralanıp yaralanmadıklarına bakın.
  • İhtiyacı olanlara yardım etmeye çalışın.
  • Ağır yaralı olanları hareket ettirmeyin.
  • Yangın kontrolü yapın, yangına karşı yapabileceğiniz önlemleri alın.
  • Küçük çaplı yangınları söndürmeye çalışın.
  • Yangını su ile soğutarak söndürün.
  • Ateşin havayla temasını kesin.
  • Yangına sebep olan yakıtı kapatın.
  • Yangın söndürücüleri alevin üstüne değil, doğrudan ateşe sıkın.
  • Büyük çaplı yangınları söndürmeye çalışmayın. Derhal uzaklaşın.
  • Yangın sebebi yağlı bir yakıt ise kesinlikle su kullanmayın. Bu tür yangınları köpüklü yangın söndürücüler ile veya alevin üzerini kapatarak söndürün.
  • Ocak tüplerini, doğal gaz vanalarını, elektrik ana sigortasını kapatın.
  • Evdeki diğer elektrikli cihazların fişi çekin.
  • Yerlere düşmüş elektrik tellerinden uzak durun. Gerekirse, kuru ağaç, plastik, kauçuk gibi yalıtkan bir malzeme ile bulunduğunuz yerden tehlikesiz bir yere ulaştırın.
  • Piknik tüpü gibi acil kullanım araçlarını açık havada kullanın. Çadır, plastik branda gibi kapalı yerlerde piknik tüplerini kesinlikle kullanmayın.
  • Evden ayrılırken kimlik kartları ve diğer çok lüzumlu eşyaları yanınıza alın.
  • Yanınızda pil çalışan bir radyo bulundurun.
  • Ailenize, sevdiklerinize ulaşmak için arabaya atlayıp yollara çıkmayın.
  • Trafiğin tıkanması ambulans, itfaiye ve yardım arabalarının zamanında ihtiyacı olanlara ulaşmasını engelleyecektir.
  • Çok acil durumlar dışında telefonu kullanmayın.
  • Sadece uzmanların ve resmi kaynakların açıklama ve uyarılarına uyun. Kulaktan kulağa yayılan söylentilere itibar etmeyin. Çünkü bu gibi durumlarda hırsızlar, yağmacılar gibi kötü niyetli insanlar evler boşalsın diye yanlış deprem alarmı verebilirler.
  • Deprem sonrası çadırlarınızı yetkililerin gösterdikleri yerlere kurun. Çadırlar açık alanlara kurulmalı ve geçiş yollarını kapamamalıdır. Çadırları evinizin yakınına kurmakta ısrarcı davranmayın.
  • Size yardıma gelen görevlileri gerçekten gereksinim duymadıkça meşgul etmeyin. Sizler gibi herkes panik halinde ve zor durumda olabilir. Görevlileri gereksiz yere meşgul etmeniz yardım hizmetlerinin aksamasına sebep olacaktır.
  • Depremden sonra kendinizin ve ailenizin güvenliğinden emin olduktan sonra çevrenize de yardımcı olmak elinizde… Büyük depremlerin ardından kurtarma çalışmaları için mümkün olduğunca fazla insana gereksinim duyulacaktır. Eğer sağlığınız yerindeyse siz de bu çalışmalara katkıda bulunabilirsiniz. Ancak bu konuda yeterli ve bilgili değilseniz yardımlarınız tehlike yaratabilir. Böyle bir durumda görevlileri meşgul ederek engellememek yapabileceğiniz en büyük yardımdır.
  •  

Osman ÖZTÜRK

CSG City Security Group

Yönetim Kurulu Başkanı

 

Kaynaklar: MEB, AFAD, Doug COPP Amerikan Uluslararası Kurtarma ekibinin Kurtarma Şefi