Kış aylarında artan hastalıklar, yoğun iş temposu ve “hemen baksınlar” alışkanlığı, sağlık hizmetlerinde en sık yaşanan ikilemi yeniden gündeme taşıdı: Acil servis mi, poliklinik mi? Uzmanlara göre doğru başvuru; hem hastanın güvenliği hem de sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği için kritik.
Bu amaçla hazırlanan 3 renkli pratik rehber, şikâyetin aciliyetini anlamayı kolaylaştırıyor: Kırmızı (hemen), Sarı (aynı gün), Yeşil (randevu).
Kırmızı: “Hemen acil” beklemeyin
Aşağıdakilerden biri varsa 112 gibi acil yardım hattına başvurun veya en yakın acil servise gidin:
Göğüste baskı/sıkışma, göğüs ağrısı ve beraberinde nefes darlığı
Ani güç kaybı, yüzde kayma, konuşma bozulması (inme şüphesi)
Şiddetli alerjik reaksiyon belirtileri (nefes alma güçlüğü, yaygın şişme vb.)
Kontrol edilemeyen kanama, ciddi travma, büyük yanık
Bilinç kaybı, nöbet, ciddi kafa travması
Bebek/çocukta belirgin halsizlik, morarma, solunum sıkıntısı
Sarı: “Aynı gün değerlendirme” ertelenmesin
Aynı gün içinde sağlık kuruluşuna başvurmayı gerektirebilecek örnekler:
Yüksek ateşin düşmemesi veya genel durumun bozulması
Şiddetli boğaz ağrısı, kulak ağrısı, sinüzit benzeri yüz ağrısı
İdrar yaparken yanma, yan ağrısı, tekrarlayan kusma/ishal ve sıvı alamama
Yeni başlayan ve artan çarpıntı, tansiyon yüksekliği belirtileri
Ağrı kesiciye rağmen geçmeyen şiddetli baş ağrısı (özellikle “en şiddetlisi” gibi tarifleniyorsa)
Yeşil: “Randevu ile poliklinik” takiple çözülebilir
Aşağıdaki durumlar çoğu zaman randevu planlanarak değerlendirilir:
Uzun süredir devam eden halsizlik, kilo kontrolü, uyku düzeni şikâyetleri
Kontrol amaçlı tetkikler, check-up, düzenli ilaç takibi
Hafif seyirli nezle belirtileri (genel durum iyiyse)
Kronik ağrıların rutin kontrolü (bel-boyun ağrısı gibi)
“Aile grubuna atmalık” kısa özet
Kırmızı: nefes darlığı + göğüs ağrısı / felç bulgusu / bilinç kaybı → 112
Sarı: düşmeyen yüksek ateş / sıvı alamama / şiddetlenen şikâyet → aynı gün
Yeşil: kontrol, check-up, uzun süredir süren şikâyet → randevu
Not: Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz. Şikâyet hızla kötüleşiyorsa veya “içinize sinmiyorsa” gecikmeden sağlık profesyoneline başvurun.
