Pusula Yatırım'ın değerlendirmesine göre, S&P Global tarafından yayımlanan Mart ayı öncü satın alma yöneticileri endeksleri (PMI), İran'daki savaşın küresel ekonomide eş zamanlı bir şok yarattığını ortaya koydu. Bu gelişme, büyüme ivmesini yavaşlatırken fiyatları hızla yükseltti.
PMI Verileri ve Bölgesel Etkiler
ABD ve Euro Bölgesi'nde bileşik PMI endeksleri beklentilerin altında kalırken, Avustralya ekonomisi ani bir daralma bölgesine girdi. Ayrıca, Hindistan'daki fabrika faaliyetleri 2021'den bu yana en düşük seviyesine indi.
Enerji Arzı ve Maliyetlerdeki Artış
Enerji arzındaki aksaklıklar nedeniyle Almanya'da girdi maliyetleri son üç yılın en hızlı artışını gösterdi. İngiltere imalat sektöründeki fiyat artışı ise 1992'deki "Kara Çarşamba" krizinden bu yana en sert yükselişi yaşadı.
Merkez Bankalarının Tepkisi ve Küresel Ekonomik Görünüm
Avrupa Merkez Bankası (ECB), İngiltere Merkez Bankası (BoE) ve Avustralya Merkez Bankası (RBA) gibi politika yapıcılar, zayıflayan büyümeye rağmen yükselen enflasyon riski nedeniyle daha şahin bir duruş sergiliyor. Küresel ekonomi uzmanları, savaş öncesi başlayan toparlanma umutlarının yüksek petrol maliyetleri, sıkı finansal koşullar ve düşen tüketici güveniyle sekteye uğradığına dikkat çekiyor.
Stagflasyon Riski ve Geleceğe Dair Belirsizlikler
Hizmet sektöründeki durgunluk ile imalat maliyetlerindeki artışın birleşimi, küresel çapta "stagflasyon" alarmı veriyor. Ekonomik geleceğin ise Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalma süresi ve merkez bankalarının bu şoka vereceği tepkiye bağlı olduğu vurgulanıyor.
Jeopolitik Gelişmeler ve Piyasalardaki Hareketlilik
ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran ile müzakerelerin sürdüğünü ve barış anlaşması zemini arandığını açıklaması sonrası, küresel petrol fiyatları sert düşüş yaşadı. Brent petrol varil fiyatı 94 dolara, Batı Teksas tipi ham petrol (WTI) ise 86 dolara geriledi. Pakistan üzerinden iletildiği iddia edilen 15 maddelik barış planı ve Trump'ın enerji altyapısına yönelik saldırı tehdidinden geri adım atması piyasalarda kısmi rahatlama yarattı.
Ancak İran'ın doğrudan görüşme iddialarını reddetmesi ve askeri kanadın piyasaların sadece kendi kontrollerinde istikrar kazanacağı uyarıları belirsizliği sürdürüyor. Fiyatların temel ekonomik verilerden çok jeopolitik risk primi ve düşük stok düzeylerine bağlı olarak şekillendiği bu dönemde, Nisan ayında Hürmüz Boğazı'nın akışının normale dönmesi en iyimser piyasa beklentisi olarak ön plana çıkıyor.
