Işıl, söz konusu kararın genel bir açığa satış yasağı olduğunu ve SPK tarafından Borsa İstanbul pay piyasalarında geçici bir tedbir olarak uygulandığını belirtti. Karar kapsamında, 2 Mart 2026'dan 6 Mart 2026 seans sonuna kadar açığa satış işlemlerinin yasaklandığını hatırlatan Işıl, düzenlemenin jeopolitik risklerin arttığı ve piyasalarda volatilitenin yükseldiği bir dönemde devreye alındığını vurguladı.
Piyasalardaki Satış Baskısını Yavaşlatma Amacı
Doç. Dr. Işıl'a göre bu adım, piyasadaki satış baskısını artırabilecek mekanizmaları geçici olarak yavaşlatmayı hedefliyor. Açığa satış işlemlerinin yüksek oynaklık dönemlerinde piyasada negatif bir geri besleme yaratabildiğini belirten Işıl, "Fiyatlar düşerken teminat baskısı artabilir, zorunlu satışlar devreye girebilir ve bu da düşüşü hızlandırabilir. SPK'nın amacı fiyat hareketlerini tamamen ortadan kaldırmak değil, paniğe dönüşebilecek mikro yapı dinamiklerini kısa süreliğine frenlemektir." dedi.
Kapsam Genişletildi: Gün İçi İşlemler de Dahil
Kararın sadece klasik açığa satış işlemlerini değil, gün içinde sahip olunmadan satılıp aynı gün kapatılan ve açığa satışa benzeyen işlemleri de kapsadığını belirten Işıl, bu tür işlemlerin takibinin yatırım kuruluşlarının sorumluluğunda olduğunun altını çizdi.
Kredili İşlemlerde Esneklik Sağlandı
Işıl, aynı düzenleme paketi içinde kredili işlemlerde özkaynak oranına ilişkin esneklik sağlandığını ifade etti. Bu adımın, sert düşüş anlarında teminata bağlı zorunlu satışları azaltmaya yönelik bir tampon görevi görebileceğini ve böylece zincirleme satış riskinin sınırlandırılmasının amaçlandığını söyledi.
TCMB Adımlarıyla Uyumlu Değerlendirme
Işıl, kararın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) son dönemde attığı adımlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. TCMB'nin daha çok kur, likidite ve enflasyon beklentilerini yönetmeye odaklandığını ifade eden Işıl, SPK'nın ise pay piyasasındaki oynaklık ve satış ivmesini sınırlamaya yönelik piyasa düzeni tedbiri aldığını söyledi.
"Bir tarafta TL'nin taşıma maliyeti ve döviz piyasası dengesi, diğer tarafta hisse piyasasında güven ve istikrar hedefleniyor" diyen Işıl, düzenleyici kurumların eş zamanlı atacağı adımların piyasa bütünlüğünü korumaya yönelik olduğunu vurguladı.
Açığa Satış Yasağı Piyasa Dinamiklerine Etkisi
Marmara Üniversitesi Finansal Bilimler Fakültesi Bankacılık Bölümü Öğretim Üyesi Gökhan Işıl, açığa satış yasağının kısa vadede fiyatlardaki düşüşü frenleyebileceğini ancak likiditenin azalması ve alış-satış farklarının (spread) genişleme ihtimali taşıdığını belirtti. Hedge ihtiyacı olan yatırımcıların bir kısmının türev piyasalara yönelebileceğini ifade eden Işıl, bu tür yasakların genellikle kısa süreli uygulandığını hatırlattı.
Işıl, "Bu tür tedbirler genellikle piyasanın aşırı tepkisini sınırlandırmak amacıyla yangın anında devreye alınır" açıklamasını yaptı.
