A1 Capital'in raporuna göre, Trump'ın 1 Şubat'tan itibaren AB ülkeleri ile İngiltere, Norveç ve İsveç gibi ülkelerden ithal edilen ürünlere ek yüzde 10 tarifeyi uygulayacağını ve bu oranı 1 Haziran'da yüzde 25'e çıkaracağını açıklaması, ABD-AB arasında yeni bir ticaret gerilimini tetikledi. Bu karar, yalnızca 57 bin nüfuslu Grönland'ın ABD tarafından satın alınmasına izin verilmesi şartına bağlandı. AB ise misilleme önlemlerini görüşmek için çalışmalarını hızlandırdı. Raporda belirtilen önemli gelişmeler şunlar:
AB'den Misilleme Hamleleri
Norveç Devlet Başkanı Stoere, Dünya Ekonomik Forumu'na katılım programını değiştirerek bu gerilim üzerine dikkat çekti. Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise Trump ile görüşme talebinde bulunarak, ticaret anlaşmazlığı istenmediğini ancak haksız gümrük vergilerine karşı misilleme yapabileceklerini belirtti. AB liderleri, Brüksel'de düzenlenecek acil zirvede 93 milyar euro değerindeki ABD ithalatına yönelik tarifeleri veya henüz kullanılmamış "Zorlama Önleme Aracı"nı (ACI) değerlendirecekler.
AB'nin Ticaret "Bazukası": Zorlama Önleme Aracı Nedir?
2023 yılında kabul edilen ve henüz hiçbir kez kullanılmayan bu araç, AB'nin üçüncü ülkelerden gelen ekonomik baskıya karşı koymasını sağlıyor. Üye devletlerin nitelikli çoğunluğunun onayı ile aktifleşebilen ACI, gümrük vergilerinin ötesinde lisanslar, fikri mülkiyet hakları ve kamu ihalelerine erişimde kısıtlamalar getirebiliyor. ABD'nin AB ile hizmet sektöründe ticaret fazlası vermesi, bu aracın önemini artırıyor. Fransa, 2023'te kabul edilmesine rağmen kullanılmamış bu aracı devreye alma çağrıları yapıyor.
Grönland Anlaşmazlığı ve Ticaret Savaşının Gölgesi
Trump, Grönland'ı ele geçirme girişimini Nobel Barış Ödülü alamamasına bağlayarak, ada üzerindeki anlaşmazlığın ticaret savaşını tetikleme riskine dikkat çekti. Anlaşma sağlanamazsa Avrupa ülkelerine gümrük vergisi uygulayacağını ve Danimarka'nın Grönland'ı Rusya veya Çin'den koruyamayacağı suçlamasını yineledi. Uluslararası uzmanlar, bu mesele çözüldüğünde Trump'ın sadece ABD değil dünya tarihinde de iz bırakacağını öngörüyor.
NATO ve Batı Güvenliği Üzerindeki Etkiler
Krizin etkileri yalnızca AB-ABD ilişkileriyle sınırlı kalmayacak; NATO ittifakını da sarsabilir. Ukrayna'daki savaş ve Trump'ın müttefiklerin savunma harcamalarını artırmamasına tepki olarak ittifakı zorlayan bu anlaşmazlık, Batı güvenliğinin temelini tehdit ediyor. Grönland konusu, AB içinde ise kırmızı çizgi olarak kabul ediliyor.
Piyasalar ve Yatırımcılar Nasıl Etkilendi?
Trump'ın tehditleri Avrupa sanayisini sarstı, finans piyasalarında şok etkileri yarattı. Avrupa hisse senetleri yüzde 1'in üzerinde değer kaybederken, ABD hisse senedi vadeli işlemleri de benzer şekilde geriledi. Euro, sterlin ve İskandinav para birimleri Kasım sonundan beri en düşük seviyelerinden toparlanırken, güvenli liman olan İsviçre frangı dolar karşısında güçlü yükseliş kaydetti.
Diğer Piyasa Gelişmeleri
Grönland gelişmelerine ek olarak, ABD Yüksek Mahkemesi'nin Trump'ın Fed Başkanı Lisa Cook'u görevden alma girişimiyle ilgili kararı bekleniyor. Bu ortamda altın, Fed'in bağımsızlığına dair endişelerle destek buldu. Spot altın ve vadeli işlemler rekor seviyelerde işlem görürken, spot gümüş değer kaybetti. Petrol fiyatları da doların zayıflamasıyla hafifçe yükseldi. Brent ve WTI petrol vadeli işlemleri küçük artışlarla işlem gördü.
Merkez Bankaları ve Faiz Politikaları
Trump'ın faiz indirim çağrılarına rağmen, Fed'in 27-28 Ocak'taki toplantısında faizlerin sabit kalması bekleniyor. Japonya Merkez Bankası ise büyüme tahminini yükselterek, faizleri artırma kapısını açık tuttu. Yen'in değer kaybı ve güçlü ücret artışları, enflasyon baskısını artırarak politika yapıcıların tetikte kalmasına neden oluyor.
