Türkiye’de 0–2 yaş çocuk bakımına erişim yüzde 1’in altında

İLKE Vakfı Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM), “İş-Yaşam Dengesi: Türkiye’de Ebeveyn İzni ve Çocuk Bakım Politikaları” başlıklı seminerde, ebeveyn izni düzenlemeleri, çocuk bakım hizmetlerine erişim ve demografik dönüşümü güncel veriler ışığında değerlendirdi. Programda, iş ve aile yaşamının uyumunun sadece bireysel bir tercih değil; refah, fırsat eşitliği ve bakım politikalarıyla birlikte ele alınması gereken yapısal bir sosyal politika alanı olduğu vurgulandı.

Seminer konuşmacısı Dr. Öğr. Üyesi Nurgün Kul Parlak, TODAM tarafından hazırlanan “İş-Yaşam Dengesi Bağlamında Ebeveyn İzni ve Çocuk Bakım Hizmetleri” başlıklı analiz raporunun bulgularını kullanarak Türkiye’deki durumu karşılaştırmalı olarak değerlendirdi.

“Bakım kapasitesi artmadan denge sağlanamaz”

Rapor verileri, Türkiye’de en kritik yaş aralığı olan 0–2 yaşta resmi çocuk bakım hizmetlerinden yararlanma oranının yüzde 1’in altında olduğunu gösteriyor. Aynı raporda, 0–2 yaş çocuk bakımında kamusal harcamanın OECD ortalamasında GSYH’nin yüzde 0,8’i düzeyinde olduğu, Türkiye’de ise yüzde 0,5’in altına düştüğü belirtiliyor.

Babalık izni: OECD’de “haftalar”, Türkiye’de “1 hafta”

Karşılaştırmalı bulgular, OECD ve AB ortalamasında babalık izninin yaklaşık 13 hafta olduğunu, Türkiye’de ise bunun yalnızca 1 hafta ile sınırlı kaldığını ortaya koyuyor.

İstihdamdaki kırılma: Anneler yüzde 27, babalar yüzde 90

TÜİK verilerine dayanarak raporda, 3 yaşın altındaki çocuğu olan annelerin istihdam oranının yüzde 27, babalarda ise yüzde 90 olduğu vurgulanıyor. Ayrıca OECD karşılaştırmasına göre Türkiye’de çocuklu hanelerde “baba tam zamanlı çalışıyor, anne çalışmıyor” modeli yüzde 60,5 ile öne çıkarken, her iki ebeveynin tam zamanlı çalıştığı hanelerin oranı yüzde 18,8’de kalıyor.

Demografik uyarı: Son 10 yılda yüzde 30 düşüş

Rapor, Türkiye’nin de içinde olduğu bazı ülkelerde doğurganlık oranının son on yılda yüzde 30 civarında azaldığını ve bu eğilimin demografik dönüşümü hızlandırdığını kaydediyor. Doğumların ileri yaşlara kaydığına dikkat çeken bulgulara göre Türkiye’de doğum yapan annelerin ortalama yaşı 29,3, ilk doğumdaki ortalama anne yaşı ise 27,3.

Seminere İstanbul Vali Yardımcısı Sayın Okan Leblebicier’in yanı sıra kamu kurumları, akademi ve sivil toplum kuruluşlarından çok sayıda temsilci katıldı. Sunumun ardından gerçekleşen değerlendirme ve soru-cevap bölümünde, Türkiye’de ebeveyn destek politikalarının geleceği ve sosyal politika tasarımına ilişkin görüş alışverişinde bulunuldu.