Ankara Güven Çayyolu Tıp Merkezi’nden Klinik Psikolog Hilal Savaş, büyük depremlerin hem bireysel hem kolektif düzeyde ruhsal etkiler yarattığını belirtti. Savaş, depremin ardından çocukların dünyasında güven duygusunun zedelendiğini ve bu durumun oyunlara, davranışlara ve bedensel tepkilere yansıdığını söyledi.
Deprem Sonrası Psikolojik Süreçler
Savaş, “Depremler kontrol kaybı, temel güvenin sarsılması ve hayatta kalma korkusunu tetikleyebilir. İlk günlerde şok, inkâr, yoğun korku, uyku bozuklukları, ani irkilmeler, öfke, içe kapanma ve suçluluk gibi tepkiler görülmesi normaldir. Ancak bu belirtiler iki haftadan uzun sürüyor ya da günlük yaşamı etkiliyorsa profesyonel destek şarttır” dedi.
Travmanın bireylerde kontrol kaybı hissi oluşturabileceğini belirten Savaş, “Yetersizlik veya suçluluk duyguları içselleştirilebilir. Bu süreçte kontrol duygusunun küçük adımlarla yeniden kazanılması önemlidir” diye konuştu.
Ruhsal İyileşme Mümkün
Travmanın etkilerini azaltmak için bedensel farkındalığa dayalı gevşeme tekniklerinin faydalı olabileceğini belirten Savaş, şu önerilerde bulundu:
Mindfulness temelli egzersizler: Beden taraması, ayak basma, nefes çalışmaları
Toplumsal katkı: Küçük sosyal yardımlar bireyi pasif kurban rolünden çıkararak iyileşmeyi hızlandırır
Medya maruziyeti: Deprem haberlerine aşırı maruz kalmak kaygıyı besler. Bilgi almak yeterlidir; sürekli takip yıpratıcıdır
Çocuklar İçin Ebeveyn Tutumu Hayati
Savaş, çocukların travmaya verdikleri tepkilerin yaş ve gelişim düzeyine göre değiştiğini belirtti:
Okul öncesi çocuklarda: Alt ıslatma, parmak emme, aşırı yapışkanlık
İlkokul çağında: Baş/karın ağrısı, dikkat dağınıklığı, suçluluk hissi
Ergenlerde: Sosyal çekilme, varoluşsal sorgulamalar, geleceğe dair kaygılar
Bu dönemde çocuğun duygularını bastırmak yerine ifade etmesine fırsat verilmesi gerektiğini söyleyen Savaş, “Çocuğu susturmayın, ona eşlik edin. ‘Korkmana gerek yok’ gibi bastırıcı değil, ‘Evet korktuk ama artık birlikteyiz’ gibi güven veren cümleler kurun” ifadelerini kullandı.
Rutin ve Temas Güven Verir
Çocuklar için yeniden bir güven ortamı yaratmanın yollarını da paylaşan Savaş, “Yemek, uyku, oyun ve okul gibi rutinler yeniden sağlanmalı. Tahmin edilebilirlik çocuklara güven verir. Ayrıca fiziksel temas da çocuklar için güçlü bir güvenlik hissi yaratır” dedi.
Son olarak Savaş, şu uyarıyı yaptı: “Çocuklarda iki haftadan uzun süren öfke nöbetleri, içe kapanma, okula gitmek istememe, tetikte olma hali ve bedensel yakınmalar varsa mutlaka uzman desteği alınmalı. Çünkü çocuklar olaylardan çok, o olaylar sırasında çevrelerinden aldıkları duygusal tonu içselleştirir. Ebeveynin tutarlılığı, dürüstlüğü ve sakinliği, çocuğun yeniden içsel güven inşa etmesini sağlar.”
