Günlerce tuvalete çıkamamak, çıkınca zorlanmak, sonrasında bile tam boşalamamış hissetmek… Kabızlık, pek konuşulmasa da toplumun yaklaşık beşte birini etkileyen yaygın bir sorun. Kabızlık nasıl geçer, hangi durumda doktora gitmek gerekir?
Kabızlık nedir?
Haftada üçten az dışkılama, sert ve topak biçiminde dışkı, ıkınma ihtiyacı ve tam boşalamama hissi kabızlığın tanımlayıcı özellikleridir. Herkesin bağırsak düzeni farklıdır; her gün tuvalete çıkmamak tek başına kabızlık anlamına gelmez.
Kabızlık neden olur?
• Liften fakir beslenme
• Az su içmek
• Hareketsizlik
• Tuvalet ihtiyacını ertelemek
• Seyahat, düzen değişikliği, stres
• Gebelik
• Bazı ilaçlar: ağrı kesiciler, demir hapları, bazı tansiyon ve depresyon ilaçları
• Tiroid tembelliği, diyabet ve bağırsak hastalıkları
Kabızlık nasıl geçer?
1. Lifi artırın: Günde 25-30 gram lif hedefleyin. Sebze, meyve, kuru baklagil, yulaf, bulgur ve tam buğday ekmeği başlıca kaynaklardır. Lifi bir anda değil, kademeli olarak artırın; aksi hâlde gaz ve şişkinlik yapar.
2. Yeterli su için: Lif, su çekerek dışkıyı yumuşatır. Su azsa lif tek başına işe yaramaz, hatta kabızlığı artırabilir.
3. Hareket edin: Günlük 30 dakikalık yürüyüş bağırsak hareketlerini uyarır.
4. Tuvalet alışkanlığı edinin: Bağırsaklar en çok sabah ve yemeklerden sonra çalışır. Her gün aynı saatte, acele etmeden tuvalete oturmak bağırsağı eğitir. İhtiyaç geldiğinde ertelemeyin.
5. Doğru pozisyonu kullanın: Ayakların altına küçük bir tabure koyarak dizleri kalça hizasının üzerine çıkarmak, dışkılamayı kolaylaştırır.
Kabızlığa iyi gelen besinler
• Kuru erik ve kuru kayısı (az miktarda başlayın)
• Kivi, armut, incir
• Yulaf ezmesi, keten tohumu, chia
• Mercimek, nohut, kuru fasulye
• Yeşil yapraklı sebzeler
• Yoğurt ve kefir
• Zeytinyağı
Müshil kullanmak doğru mu?
Yaşam tarzı değişiklikleri yetersiz kaldığında, hekim ya da eczacı önerisiyle dışkı yumuşatıcılar ve kısa süreli müshiller kullanılabilir. Ancak bağırsağı uyaran müshillerin ve zayıflama çaylarının uzun süre kullanılması bağırsağı tembelleştirir, mineral dengesini bozabilir. Sinameki gibi bitkisel ürünler de "doğal" oldukları için masum sayılmamalıdır.
Bebek ve çocuklarda kabızlık
Çocuklarda kabızlık sık görülür ve çoğunlukla beslenmeyle, tuvalet eğitimi dönemiyle ya da tuvaleti tutma alışkanlığıyla ilgilidir. Çocuğa hekime danışmadan müshil verilmemelidir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
• Kabızlık üç haftadan uzun sürüyorsa
• Dışkıda kan ya da siyah renkli dışkı varsa
• Açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık eşlik ediyorsa
• Şiddetli karın ağrısı, kusma, gaz çıkaramama varsa
• Bağırsak alışkanlığı 50 yaşından sonra belirgin biçimde değiştiyse
• Ailede bağırsak kanseri öyküsü varsa
Sindirim sistemiyle ilgili diğer şikâyetler için mide yanması nasıl geçer haberimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Mide Yanması Nasıl Geçer? Reflü Belirtileri ve Mide Yanmasına İyi Gelen Yöntemler
Şeker Hastaları Ne Yemeli, Ne Yememeli? Diyabet Hastaları İçin Beslenme Rehberi
Karaciğer Yağlanması Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Yağlanmayı Geriletmenin Yolları
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
