Tahlil sonuçlarında en çok kafa karıştıran bölümlerden biri kan yağları. Toplam kolesterol, LDL, HDL, trigliserit… Hangisi iyi, hangisi kötü, kolesterol kaç olmalı? Rakamların anlamını ve yüksek kolesterolü düşürmenin yollarını derledik.
Kolesterol nedir?
Kolesterol, hücre zarlarının yapısında yer alan ve hormon üretimi için gerekli olan yağımsı bir maddedir. Büyük bölümünü karaciğer üretir, bir kısmı besinlerle alınır. Sorun, kandaki miktarı arttığında başlar: Fazla kolesterol damar duvarında birikerek damar sertliğine, kalp krizine ve inmeye zemin hazırlar.
İyi ve kötü kolesterol ne demek?
LDL (kötü kolesterol): Kolesterolü damar duvarına taşır. Yüksekliği damar tıkanıklığının başlıca nedenidir.
HDL (iyi kolesterol): Fazla kolesterolü damarlardan toplayıp karaciğere geri götürür.
Trigliserit: Kandaki bir başka yağ türüdür; şekerli ve unlu beslenme, alkol ve fazla kiloyla yükselir.
Kolesterol kaç olmalı?
Yetişkinler için genel kabul gören değerler şöyle:
• Toplam kolesterol: 200 mg/dl'nin altı
• LDL: Kalp-damar riski düşük kişilerde 116 mg/dl'nin altı
• HDL: Erkeklerde 40, kadınlarda 50 mg/dl'nin üzeri
• Trigliserit: 150 mg/dl'nin altı
Önemli nokta şu: LDL hedefi herkes için aynı değildir. Kalp krizi geçirmiş, stent takılmış, diyabeti ya da böbrek hastalığı olan kişilerde hedef çok daha düşüktür; bu hastalarda LDL'nin 70, hatta 55 mg/dl'nin altına indirilmesi istenir. Sizin hedefinizi hekiminiz belirler.
Kolesterol yüksekliği belirti verir mi?
Hayır. Yüksek kolesterol yıllarca hiçbir şikâyete yol açmaz; çoğu zaman kalp krizi ya da inme gibi bir olayla fark edilir. Bu nedenle 40 yaşından itibaren, ailesinde erken yaşta kalp hastalığı olanların ise daha erken dönemde kan yağlarına baktırması önerilir.
Kolesterol nasıl düşer?
• Doymuş ve trans yağı azaltın: Yağlı et, sakatat, şarküteri ürünleri, tereyağı, kızartma ve paketli hamur işleri LDL'yi yükseltir.
• Lifi artırın: Yulaf, baklagiller, sebze ve meyve kolesterolün bağırsaktan emilimini azaltır.
• Sağlıklı yağları seçin: Zeytinyağı, ceviz, badem ve haftada iki kez balık.
• Hareket edin: Düzenli egzersiz HDL'yi yükseltir, trigliseriti düşürür.
• Kilo verin: Özellikle trigliserit üzerinde belirgin etkisi vardır.
• Sigarayı bırakın: Sigara HDL'yi düşürür ve damar hasarını hızlandırır.
• Şekeri ve alkolü sınırlayın: Trigliserit yüksekliğinin en sık beslenme kaynaklı nedenleridir.
İlaç ne zaman gerekir?
Kolesterol yüksekliğinin bir bölümü kalıtsaldır ve diyetle yeterince düşmez. Hekim, kişinin toplam kalp-damar riskini hesaplayarak ilaç gerekip gerekmediğine karar verir. Kolesterol ilaçları konusunda yaygın endişelere karşın, riskli hastalarda bu ilaçların kalp krizi ve inme riskini azalttığı çok sayıda araştırmayla gösterilmiştir. İlacı kendi kendine bırakmak ciddi sonuçlara yol açabilir.
Kalp-damar sağlığının diğer belirleyicileri için tansiyon kaç olmalı ve yüksek tansiyon nasıl düşer haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Tansiyon Kaç Olmalı? Normal Tansiyon Değerleri ve Doğru Ölçümün Kuralları
Yüksek Tansiyon Nasıl Düşer? Tansiyonu Düşüren Yöntemler ve Acil Durumda Yapılacaklar
Karaciğer Yağlanması Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Yağlanmayı Geriletmenin Yolları
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
