Yoğun bakımda yatan bir yakını için "beyin ölümü gerçekleşti" denildiğinde aileler çoğu zaman bunun ne anlama geldiğini kavramakta zorlanır. Göğüs inip kalkıyor, kalp atıyor, cilt sıcaktır; ama hekimler ölümden söz etmektedir. Beyin ölümü nedir, bitkisel hayattan farkı ne?
Beyin ölümü nedir?
Beyin ölümü, beynin, beyinciğin ve soluk alıp vermeyi yöneten beyin sapının tüm işlevlerinin tümüyle ve geri dönüşsüz olarak yitirilmesidir. Bu durumda kişi kendiliğinden nefes alamaz; solunum yalnızca cihaz desteğiyle sürer. Kalp ise kendi uyarı sistemi sayesinde bir süre daha atmaya devam edebilir. Beyin ölümü, tıbben de hukuken de ölüm olarak kabul edilir.
Beyin ölümü neden olur?
En sık nedenler ağır kafa travmaları, beyin kanamaları, büyük damar tıkanıklıkları, beyin tümörleri ve kalp durması sonrasında beynin uzun süre oksijensiz kalmasıdır.
Beyin ölümü ile bitkisel hayat arasındaki fark
Bu iki kavram sıkça karıştırılır, oysa aralarında temel bir fark vardır:
• Bitkisel hayat: Beynin düşünme ve farkındalıkla ilgili bölümleri hasar görmüştür, ancak beyin sapı çalışır. Hasta kendi kendine nefes alır, uyku-uyanıklık döngüsü vardır, gözlerini açabilir. Nadir de olsa düzelme görülebilir.
• Koma: Derin bilinç kaybı durumudur. Beyin işlevleri baskılanmıştır ama tümüyle kaybolmamıştır; hasta iyileşebilir.
• Beyin ölümü: Beyin sapı dahil tüm beyin işlevleri sona ermiştir. Kişi kendiliğinden soluyamaz. Geri dönüşü yoktur; bugüne kadar beyin ölümü tanısı doğru konmuş hiçbir hastanın yaşama döndüğü bildirilmemiştir.
Beyin ölümü tanısı nasıl konur?
Tanı, kesin kurallara bağlı bir dizi muayene ve testle konur:
• Bilinci etkileyebilecek ilaç, zehirlenme, düşük vücut ısısı gibi durumların dışlanması
• Göz bebeği, kornea, öğürme ve öksürük gibi beyin sapı reflekslerinin tümünün kayıp olduğunun gösterilmesi
• Hastanın cihazdan ayrıldığında kendiliğinden soluk alamadığını ortaya koyan apne testi
• Gerekli durumlarda beyin kan akımını ya da elektriksel etkinliğini gösteren destekleyici testler
Türkiye'de beyin ölümü kararı, biri nöroloji ya da beyin cerrahisi, diğeri anesteziyoloji ya da yoğun bakım uzmanı olan iki hekim tarafından oy birliğiyle verilir. Organ nakli ekibinde yer alan hekimler bu kurulda bulunamaz.
Beyin ölümü ve organ bağışı
Beyin ölümü gerçekleşen kişilerin organları, cihaz desteğiyle kısa bir süre daha canlı tutulabilir. Kişi hayattayken bağışta bulunmuşsa ya da ailesi onay verirse bu organlar bekleme listesindeki hastalara nakledilir. Tek bir bağışçı; kalp, akciğerler, karaciğer, böbrekler, pankreas ve kornealarla birçok kişiye umut olabilir. Aile onay vermezse destek sonlandırılır.
Bu nedenle organ bağışı konusundaki düşüncenizi yakınlarınızla önceden paylaşmanız, onları en zor anlarında ağır bir kararın yükünden kurtarır.
Ayrıntılar için organ bağışı nasıl yapılır ve organ nakli prosedürü haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Organ Bağışı Nasıl Yapılır? e-Devlet ve e-Nabız Üzerinden Organ Bağışı Adımları
Organ Nakli Prosedürü Nedir? Başvurudan Ameliyata Adım Adım Organ Nakli Süreci
Organ Nakli Nedir? Hangi Organlar Nakledilir, Kimlere Yapılır?
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
