Gece birkaç kez tuvalete kalkmak, idrarını yaparken beklemek zorunda kalmak, bittiğini sanıp yeniden sıkışmak… Erkeklerin çoğu bu şikâyetleri "yaşlılık" diyerek kabullenir. Oysa neden çoğunlukla tedavi edilebilen bir durumdur: Prostat büyümesi.
Prostat nedir, neden büyür?
Prostat, yalnızca erkeklerde bulunan, mesanenin hemen altında yer alan ve idrar kanalını çevreleyen ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Meniyi oluşturan sıvının bir bölümünü üretir. Yaş ilerledikçe hormonların etkisiyle büyür. Tıp dilinde iyi huylu prostat büyümesi (BPH) denilen bu durum 50 yaşın üzerindeki erkeklerin yaklaşık yarısında, 80 yaşın üzerindekilerin büyük çoğunluğunda görülür. Büyüyen prostat, içinden geçen idrar kanalını sıkıştırır.
Prostat büyümesi belirtileri nelerdir?
• Sık idrara çıkma
• Gece idrar için uyanma
• İdrar akışında zayıflama, incelme
• İdrara başlamakta gecikme, bekleme
• Kesik kesik idrar yapma
• İdrar sonunda damlama
• Mesanenin tam boşalmadığı hissi
• Ani ve ertelenemeyen sıkışma
• İdrar yapmak için ıkınma ihtiyacı
Belirtilerin şiddeti prostatın büyüklüğüyle her zaman orantılı değildir; küçük bir prostat ciddi şikâyete, büyük bir prostat hafif şikâyete yol açabilir.
Prostat büyümesi kanser midir?
Hayır. İyi huylu prostat büyümesi kanser değildir ve kansere dönüşmez. Ancak iki durum aynı kişide birlikte bulunabilir ve erken evre prostat kanseri çoğu zaman belirti vermez. Bu nedenle şikâyeti olan ya da 50 yaşını geçen erkeklerin üroloji muayenesi olması önemlidir. Ailesinde prostat kanseri bulunanlarda bu yaş 45'e, hatta 40'a çekilir.
Prostat büyümesi nasıl anlaşılır?
• Öykü ve belirti anketi: Şikâyetlerin şiddeti puanlanır.
• Parmakla rektal muayene: Hekim prostatın boyutunu ve kıvamını değerlendirir. Kısa sürer ve tanıda çok değerlidir.
• PSA testi: Kanda bakılan prostata özgü bir proteindir.
• İdrar tahlili: Enfeksiyon ve kanama araştırılır.
• Ultrason: Prostat hacmi ve idrar sonrası mesanede kalan miktar ölçülür.
• İdrar akım testi: Akışın hızı ölçülür.
PSA kaç olmalı?
Genel olarak 4 ng/ml'nin altı normal kabul edilir; ancak değer yaşa ve prostat hacmine göre yorumlanır. PSA yalnızca kanserde değil, iyi huylu büyümede, prostat iltihabında, idrar yolu enfeksiyonunda ve bisiklete binme ya da cinsel ilişki sonrasında da yükselebilir. Tek bir PSA sonucuyla karar verilmez; değerlendirmeyi üroloji uzmanı yapar.
Prostat büyümesi tedavi edilmezse ne olur?
• Hiç idrar yapamama (acil sonda gerektirir)
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Mesane taşı
• İdrarda kanama
• Mesane kasının zayıflaması
• İdrarın geri basıncına bağlı böbrek hasarı
Prostat büyümesi nasıl tedavi edilir?
İzlem ve yaşam tarzı: Hafif şikâyetlerde ilaç gerekmeyebilir.
• Akşam saatlerinde sıvı alımını azaltın; yatmadan önce tuvalete gidin.
• Kafein, alkol ve acılı yiyecekleri sınırlayın.
• İdrarınızı uzun süre tutmayın.
• Kabızlığı önleyin; fazla kilonuzu verin.
• Burun açıcı ve bazı alerji ilaçları şikâyeti artırabilir; hekime danışın.
İlaç tedavisi: Prostat ve mesane boynundaki kasları gevşeterek idrar akışını kolaylaştıran ilaçlar ile prostatı zamanla küçülten ilaçlar tek başına ya da birlikte kullanılır.
Cerrahi tedavi: İlaçla düzelmeyen ya da komplikasyon gelişen hastalarda uygulanır. Günümüzde ameliyatların büyük bölümü kesi yapılmadan, idrar kanalından girilerek kapalı yöntemle (TUR) ya da lazerle yapılır.
Etkisi kanıtlanmamış bitkisel "prostat ürünleri" tedavinin yerini tutmaz.
Ne zaman acil başvurmalı?
Hiç idrar yapamama, idrarda kan, ateş ve titremeyle birlikte ağrılı idrar, bel ve yan ağrısı durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.
İlgili konular için idrar yolu enfeksiyonu belirtileri, böbrek taşı nasıl düşer ve böbrek yetmezliği belirtileri haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
İdrar Yolu Enfeksiyonu Belirtileri Nelerdir? Nasıl Geçer, Nasıl Önlenir?
Böbrek Taşı Nasıl Düşer? Belirtileri, Taş Düşürme Yöntemleri ve Tedavi Seçenekleri
Böbrek Yetmezliği Belirtileri Nelerdir? Böbreklerin Verdiği Sinyaller ve Tanı Yöntemleri
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
